Open Source in de Gezondheidszorg
Hoe langer je het bekijkt, hoe zinvoller het wordt om open source software te ontplooien in de gezondheidszorg. Open source software zet immers klant en gebruiker centraal. Daarenboven biedt open source software, zelfs op relatief korte termijn, het meest toegevoegde waarde.

ENGLISH version

Open source software (uit wikipedia)

"Open source software is software waarvan de broncode is gepubliceerd en vrij beschikbaar is voor het publiek, waardoor iedereen de broncode vrij kan kopiëren, aanpassen en herverspreiden zonder kosten aan auteursrechten en toeslagen. De ontwikkeling van open broncode gebeurt door gemeenschappelijke samenwerking van zowel individuele programmeurs als grote bedrijven."

Maak u geen illusie, vrij beschikbaar is niet gelijk aan kostenloos! Je kan weliswaar open source software gratis gebruiken, maar de software moet ook geïmplementeerd, geïnstalleerd, geparametriseerd en onderhouden worden ... en dat is niet kostenloos. Laat ons voor de rest van het artikel het totale kostenplaatje van open- en closed source buiten beschouwing laten, en ons enkel focussen op de échte toegevoegde waarde.

Open source software succesfactoren

Vrij vertaald uit Open Source Values - Meritocracy, Transparency, and Legitimacy:

Transparantie

Open source dwingt u om u naakt voor de wereld op te stellen. Het is een ultiem groeps-beoordelingsproces; uw code kan door iedereen ingekeken, gewijzigd en goed- of afgekeurd worden. Maar binnen het werkingsgebied van de zakenwereld, gaat het verder dan enkel een broncode. Ook uw bedrijfspraktijken zijn transparant voor de wereld.

Meritocratie

In een open source wereld wordt u beoordeeld op wat u REALISEERT. Ofwel produceer je degelijke broncode, werk je hard aan je klantenrelaties en voeg je waarde toe, ofwel sterf je, ondanks dure marketing of business plannen. Einde verhaal.

Legitimiteit

Legitimiteit impliceert een onberispelijke staat van dienst, over verschillende jaren heen, over verschillende succesvolle ontwikkelingen heen.

Transparantie, meritocratie en legitimiteit waarborgen kwaliteitssoftware.

Indien de broncode gesloten is, hoe weet u dan met zekerheid of uw product helemaal veilig is? Indien de broncode gesloten is, hoe weet u dan met zekerheid wat u exact koopt?

Wat is noodzakelijk bij gebruik in healthcare?

1. Gebruiksvriendelijkheid

Gezondheidswerkers moeten onmiddellijk aan de slag kunnen met hun software-tools. Weg met lange opleidingen om complexe programma's te doorgronden, weg met -door knoppen overbelaste- interfaces, weg met belemmeringen naar aantal gebruikers, weg met kostprijs-belemmeringen op het vlak van aanpasbaarheid en creativiteit, weg met moeilijkheden op het vlak van integratie en migratie, weg met verhoging van arbeidskosten en tijdverlies bij het gebruik van ingewikkelde software, ...

2. Interoperabiliteit

Software product X moet makkelijk kunnen communiceren met software producten Y, Z, F3µ, 15J7, ... Open standaarden zijn een must in gezondheids-keten-zorg waar zorgprocessen op mekaar afgestemd dienen te zijn. Het zou kinderspel moeten zijn om de diverse data-stromen te linken, filteren en aan mekaar te koppelen, zowel intern als extern. Gebruiksvriendelijke open standaarden faciliteren de communicatie tussen diverse partijen, in de eerste plaats tussen de direct betrokkenen: klant en zorgverstrekker. In de tweede plaats kan data (desgewenst gefilterd) ontsloten worden naar derden: arts, familie, leverancier, apotheker, logistiek, ..., en dit op eender welke wijze (per brief, browser, e-mail, SMS, Twitter, ...). Voornaamste troef van interoperabiliteit is de vrijheid om een verscheidenheid van gegevens op zodanige wijze te combineren (eventueel via mashup) dat zulke combinatie resulteert in relevante en kwaliteitsvolle beleidsinformatie en -beslissingen. Zulke beslissingen zouden niet gehinderd mogen worden door propriëteitsredenen.

3. Customisation & simplicity

Deze derde factor vloeit voort uit de eerste twee. Open source software laat toe om in de broncode te duiken en de software vrij aan te passen aan de wens(en) van de klant(en). Wanneer je zowel layout, parametrisatie en koppelingen volledig kan aanpassen, is het vanzelfsprekend dat het eindproduct volledig maatwerk én eenvoudig is.

4. Snelheid

De ontwikkelsnelheid in open source is ontzettend hoog. Oorzaak hiervan is het groot aantal ontwikkelaars dat zich wereldwijd met de opvolging bezig houdt. De kans is immers reëel dat ergens ter wereld iemand aan een gelijkaardige oplossing of koppeling werkt. Open source moedigt creativiteit aan en is gebaat bij de ontwikkeling van allerhande extra functionaliteiten en koppelingen. Dit resulteert niet alleen in snelle reacties op steeds wijzigende wetgeving en snel evoluerende verwachtingspatronen van consumenten, maar ook in flexibiliteit.

Uit Open Innovation (Henry Chesbrough): Indien de zakelijke omgeving complexer en turbulenter wordt, wordt het aanpassingsvermogen toenemend belangrijk. Organisaties die sneller leren, zullen grotere organisaties overtroeven die trager zijn om zich aan te passen aan wijzigende markten.

Omtrent Health 2.0

Health 2.0 (uit NextHealth): "Zoals de consument het standaard dienst- en productverleningsproces meer om zichzelf én zijn naasten georganiseerd wil zien, zo wil hij dat ook in het zorgproces. Hij ziet online mogelijkheden. In communities, online dossiervoering, gezondheidsgerelateerde wiki en zelfmanagement sites ontdekt hij dat hij actief kan bijdragen en deelnemen aan de bevordering van zijn eigen en andermans zorg & gezondheid. En daarmee doet web2.0 zijn intrede in de zorg: health2.0.

Health2.0 gaat verder dan eHealth want het is ook een cultureel sociale verandering. De conversaties tussen patiënten, zorgverleners en verzekeraars, onderling en met elkaar, veranderen. Ze worden integrale partners van elkaar. Anderzijds komen er nieuwe webgeoriënteerde bedrijven op de zorgmarkt. Zij benaderen de zorgconsument online met toepassingen die hem empoweren in het zorgproces. Bovenal verandert health2.0 de huidige relaties tussen de stakeholders in de gezondheidszorg; niet alleen in Nederland, maar ook in Europa en in de rest van de wereld. In de Verenigde Staten worden bijvoorbeeld al enkele jaren succesvolle Health2.0-congressen georganiseerd."

Uit: The Pew Internet & American Life Project

• 93% van de e-patienten verkondigen dat het belangrijk is dat het internet mogelijk maakt om medische informatie te consulteren wanneer het hen best past
• 92% zegt dat de medische informatie die ze opzoeken nuttig is
• 83% van de e-patienten zegt dat het belangrijk is dat ze online meer informatie over gezondheidszorg terugvinden dan via eender welke andere bron
• 81% zegt dat ze iets nieuws geleerd hadden na online consulteren van gegevens
• 80% van de e-patienten bezoekt meerdere medische websites. Een paar patienten bezoekt zelfs 20 of meer websites
• 72% van de e-patiënten zoekt juist voor of na een doktersvisite medische informatie op
• 70% zegt dat de informatie die ze vinden hun medische beslissing beïnvloeden

Vrij vertaald uit Healthcare and Emerging Rich Web Technologies:
De interpretatie van patientengegevens is moeilijk en ingewikkeld, hoofdzakelijk omdat de vereiste deskundige kennis in elk van de vele verschillende medische gebieden enorm is. Daarenboven is de voor de individuele patiënt beschikbare informatie multidisciplinair, onnauwkeurig en zeer vaak onvolledig. Bijgevolg is er een dringende behoefte aan hulpmiddelen die informatie uit veelvoudige bronnen kunnen bijeenvoegen om de besluitvorming in gezondheidszorg te verbeteren, betere inzichtingen in gezondheidsbeheer te bekomen en betere resultaten te verwezenlijken in de behandeling. Dit is één van de drijvende krachten achter het gebruik van Internet in gezondheidszorg.

Wie heeft baat bij Open Source?

Patiënten of beter: eindgebruikers

Door openheid en gebruiksgemak van het systeem zullen beslissingen beter geanalyseerd, gefundeerd en dus van betere kwaliteit zijn. Tegelijkertijd wordt de patiënt beter geïnformeerd en interactief ingeschakeld.
In plaats van passief lijdend voorwerp evolueert de patiënt naar een proactieve klant en "gebruiker van gezondheidsdiensten". In die optiek laat open source toe om zulke eindgebruikers beter op te vangen én hun perceptie van de service te verbeteren.

Gezondheidswerkers

Efficiënte, intergeconnecteerde en gebruiksvriendelijke software-werktuigen laten toe om handelingen zinvoller te registreren, vergissingen te vermijden en een verbeterde opvolging te verzekeren. Daarenboven verlagen ze de werkdruk, op eender welk niveau van de organisatie.

Management

Efficiënte, gebruiksvriendelijke en open producten maken het eenvoudig om data te koppelen,te filteren, te linken, te combineren om vervolgens met het eindresultaat intelligente cockpits te bouwen. Zo wordt het makkelijker om degelijke beleidsbeslissingen te nemen, op eender welk niveau van de organisatie.

Overheid / beleidsmakers

Een beter gemanagede gezondheidszorg is een goedkopere gezondheidszorg. Transparantie leidt tot significante kostenbesparingen door eliminatie van dubbelwerk en verwarring, verbetering van samenwerking tussen deelnemende organisaties en het vermijden van fouten die tot gevaarlijke situaties kunnen leiden.

Als Amazon.com kan onthouden welke boeken je de laatste drie jaar hebt gelezen en suggesties kan geven naar andere boeken binnen uw interessesfeer, waarom kan de software van uw arts hem er niet aan herinneren dat de combinatie van medicatie die u inneemt mogelijk fataal is in combinatie met uw specifieke symptonen? Vrij vertaald uit The Washington Post: Information tech for health care

Samenvattend: Waarom Open Source in gezondheidszorg?

• Open systemen en standaarden zijn de basis van goede besluitvorming
• Open communicatie verbetert zowel interne als externe communicatie, zonder beperking naar het aantal gebruikers en zonder beperking naar connectiviteit (interoperabiliteit) met "derden".
• Open source overtreft andere oplossingen in gebruiksvriendelijkheid: minder bloatware, flexibeler, enorme ontwikkelsnelheid, een overvloed aan technieken om het product esthetisch aantrekkelijk te maken, geen beperkingen naar creativiteit en de software is meestal volledig cross-platform.
• Open source geeft de mogelijkheid om meerwaarde te creëren door het aanbieden van extra functionaliteit.
• Open source geeft de mogelijkheid om de kwaliteit te verbeteren door verbeterde besluitvorming en interactie.

Andere ontwikkelingen lijken egocentrisch en minder in staat om meerwaarde te produceren, zelfs niet op relatief korte termijn.

Kwestie van niet vast te rijden (of gegijzeld te worden) in dure licenties, trage ontwikkeling, gesloten standaarden, bloatware, inconnectiviteit en incompatibiliteit van closed source, lijkt een open source oplossing geknipt voor de gezondheidssector. Klanten hebben géén boodschap aan hoge kostprijzen en belemmerde besluitvorming die enkel veroorzaakt worden door marktafscherming en/of borstgeklop.

Bart Collet
Initiatiefnemer